หนังไทยนอกระบบ กับ ความตื่นตัวของยุคสมัย โดยธัญสก พันสิทธิวรกุล 01/01/01 ช่วงปีที่ผ่านมาคนไทยเราต่างตื่นเต้นกับอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยที่กำลังเฟื่อง หนังไทยหลายเรื่องได้มีโอกาสไปฉาย หรือคว้ารางวัลตามประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น เรื่องตลก69 ที่ได้รับกระแสคำชมที่ดีจากนักวิจารณ์เมื่อไปฉายตามโรงที่ประเทศญี่ปุ่น ตามด้วยสตรีเหล็กเป็นที่ฮือฮาเกรียวกราวเมื่อคราวไปฉายที่ฮ่องกง และกำลังจะเข้าฉายที่ญี่ปุ่นและอเมริกา บางระจันคว้ารางวัลผู้กำกับหนังยอดเยี่ยมที่เมืองโดวิลล์ ประเทศฝรั่งเศส ฟ้าทะลายโจรชนะรางวัล Dragons and Tiger ที่แวนคูเวอร์ และ Bangkok Dangerous เป็นขวัญใจนักวิจารณ์จนชนะรางวัล FIPRESCI จากงานประกวดหนังนานาชาติที่โตรอนโต ประเทศแคนนาดา แต่ในช่วงเวลาเดียวกัน จะมีสักกี่คนที่รู้ว่า หนังสั้นเรื่อง มอเตอร์ไซค์ ของ อาทิตย์ อัสสรัตน์ ได้รับการคัดเลือกเข้าร่วมฉายในสายประกวดที่เทศกาลภาพยนตร์ซันแดนซ์ และฝ่าฟันจนสามารถเข้าไปชิงชัยในรอบสุดท้าย แม้จะไม่ได้รางวัลแต่ก็เป็นหนังไทยเรื่องแรกที่เข้าร่วมเทศกาลหนังอินดี้อเมริกันแห่งนี้ จะมีใครรู้บ้างว่าหนังสั้นไทยเรื่องเดียวกันนี้ เคยได้รับรางวัลภาพยนตร์สั้นยอดเยี่ยม ที่เทศกาลหนังนานาชาติชิคคาโก และรางวัลเดียวกันจากเทศกาลหนังนิวยอร์ค จะมีใครใส่ใจกับ ดอกฟ้าในมือมาร หนังสารคดีเชิงทดลองความยาวชั่วโมงครึ่งของอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ที่ได้รางวัล Special Citation จากแวนคูเวอร์ที่เดียวกันกับที่ฟ้าทะลายโจรได้ ไม่มีใครรู้ว่า อนันธินี คริชนาน(Tinge Krishnan)ผู้กำกับหญิงลูกครึ่งมาเลเซีย-ไทย ดีกรีแพทย์จากอังกฤษคว้ารางวัลภาพยนตร์สั้นยอดเยี่ยม British Academy of Film & Television Art (BEFTA) จากเรื่อง Shadowscan ไม่มีใครรู้จักหนังสั้นไทยเรื่อง เมืองมายา..กรุงธิดา ของลี ชาตะเมธีกุล ซึ่งเคยฉายที่เทศกาลภาพยนตร์สั้นเอเชียที่ปูซาน ประเทศเกาหลี และล่าสุดเป็นหนังสั้นไทยเพียงเรื่องเดียว ที่ได้รับการคัดเลือกให้ร่วมในสายประกวดที่เยอรมัน เทศกาลภาพยนตร์สั้นโอเบอร์เฮาเซ่นส์ เทศกาลภาพยนตร์สั้นซึ่งเก่าแก่และยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก หนังไทยนอกระบบไม่ว่าจะเป็นหนังสั้นหรือหนังยาวเหล่านี้ ล้วนไม่มีโอกาสเข้าฉายตามโรงใหญ่ในรอบฉายปรกติ ด้วยเหตุที่สั้นเกินไป หรือไม่มีจุดขายเพียงพอ แต่ไม่ได้หมายความถึงคุณค่าหรือศักดิ์ศรีที่ด้อยไปกว่าหนังในระบบที่ทุกคนคุ้นเคยเลย ความเคลื่อนไหวของหนังไทยนอกระบบ แม้ว่าจะมีหลายท่านลงความเห็นว่า ความตื่นตัวของคนทำหนังรุ่นใหม่จะเกิดมาจากหนังเรื่อง 2499 อันธพาลครองเมือง ของนนทรีย์ นิมิบุตร และ ฝันบ้าคาราโอเกะ ของเป็นเอก รัตนเรือง โดยเหตุผลที่ 2499 อันธพาลครองเมือง ใช้นักแสดงหน้าใหม่ ใช้วิธีการของหนังกึ่งสารคดีเข้ามาช่วยในการดำเนินเรื่อง แต่ก็ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก อย่างที่ไม่มีใครคาดคิดว่าหนังที่ไม่มีดาราดังนำแสดงจะทำได้ ในขณะที่ ฝันบ้าคาราโอเกะ มีรูปแบบเฉพาะตัว และมีความเป็นตัวของตัวเองอยู่ค่อนข้างสูง แต่ในความเป็นจริงหนังเหล่านี้ล้วนได้ทุนสร้างจากค่ายหนังในระบบธุรกิจ ดังนั้นความคิดส่วนตัวของผู้เขียนจึงเห็นว่า หนังที่เป็นหนังนอกระบบร่วมสมัยอย่างแท้จริง คือ คนกราบหมา คนจรฯลฯ และ ดอกฟ้าในมือมาร คนกราบหมา หรือ My Teacher Eat Biscuits หนังในปีพ.ศ.2540 ซึ่งกำกับโดยอิ๋ง กาญจนวณิชย์ เป็นหนังความยาวสองชั่วโมงที่ถ่ายด้วยฟิล์ม 16 มม.เสียดสีความเชื่อของคนร่วมสมัย ว่าด้วยเรื่องราวของลัทธิกราบไหว้บูชาหมา จนมีพฤติกรรมความเป็นอยู่เยี่ยงหมา เป็นหนังตลกร้ายซึ่งจนบัดนี้คนไทยยังไม่มีโอกาสได้ดูในวงกว้าง เนื่องจากได้รับคำสั่งระงับการฉายจากกองเซนเซอร์ คราวที่กำลังจะฉายในเทศกาลภาพยนตร์กรุงเทพครั้งที่ 1 ในปีพ.ศ.2541 ด้วยเหตุผลที่หนังเรื่องนี้ดูหมิ่นสถาบันศาสนา อันที่จริงแล้วในช่วงปีเดียวกันนี้ กานต์ หงษ์ทอง ผู้เขียนบทภาพยนตร์และผู้กำกับละครเวที เคยคิดที่จะกำกับหนังยาวเรื่องแรก ฟ้าเหลือง ด้วยทุนสร้างของตัวเอง โดยจะดึงตัวนักร้องอย่าง โจอี้ บอย และต้าร์ บาบี้ มาเป็นนักแสดงนำ แต่อาจเป็นเพราะพิษเศรษฐกิจในช่วงเวลานั้น ทำให้โครงการนี้ไม่อาจเป็นจริงขึ้นมาได้ ปีต่อมา คนจรฯลฯ หนังไทยปีพ.ศ.2542 ซึ่งกำกับโดยอรรถพร ไทยหิรัญ ที่สร้างด้วยทุนสร้างส่วนตัวจากการจำนองบ้าน ในนามของโลตัสฟิล์ม ก็เข้าฉายครั้งแรกในงานเทศกาลภาพยนตร์กรุงเทพครั้งที่ 2 และแม้ว่าต่อมาจะได้เข้าฉายตามโรงทั่วไป โดยการจัดจำหน่ายของไฟว์สตาร์ แต่ด้วยสไตล์หนังส่วนตัว ซึ่งผู้ชมหลายคนต่างลงความเห็นว่าดูไม่รู้เรื่อง อีกทั้งจำนวนโรงและรอบฉายก็น้อยจนเกินไป ทำให้ไม่ประสบความสำเร็จทางด้านรายได้ แต่หากมองในแง่ของความเป็นหนัง นี่คือความกล้าของผู้กำกับ ที่ทำในสิ่งที่เป็นส่วนตัว เป็นหนังเรื่องซึ่งเล่นกับสไตล์ภาพวูบไหว สัมพันธ์กับเนื้อหาที่พูดถึงการผ่านไปมาของผู้คน มีประเด็นเรื่องที่ไม่ใหญ่โตเกินไป เป็นเพียงเรื่องราวการตอบสนองของผู้คนในสังคมต่อคนไร้ค่า หนังเรื่องนี้ไม่ได้ผ่านการกลั่นกรองของระบบค่ายหนัง ที่คอยตรวจสอบว่าต้องเปลี่ยนต้องเพิ่มตรงไหนเพื่อให้หนังขายได้ จึงเป็นการทำในสิ่งที่อยากทำของผู้กำกับอย่างแท้จริง เช่นเดียวกับ ดอกฟ้าในมือมาร หรือ Mysterious Object at Noon หนังขาวดำ 16 มม.ปีพ.ศ.2543 ของอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล หนังไทยซึ่งสร้างด้วยทุนส่วนตัวและทุนบางส่วนจากกองทุนฮิลเบิร์ตบาลส์(Hubert Bals Fund) ของเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติรอตเทอร์ดาม ประเทศฝรั่งเศส หนังสารคดีเชิงทดลองซึ่งได้แรงบันดาลใจจากเกมของบรรดาศิลปินฝรั่งเศสในยุคดาดา ที่มักจะวาดรูปลงในกระดาษแล้วพับ แล้วส่งต่อ ๆ กัน ทำเช่นเดียวกันแล้วคลี่ออกมา จะได้เป็นภาพที่แปลกออกไป ดอกฟ้าในมือมารจึงมีโครงเรื่องเล่าเกี่ยวกับครูดอกฟ้า แล้วดำเนินเรื่องต่อมาโดยการตระเวนไปหาผู้คนตามส่วนต่าง ๆ ของประเทศไทย เป็นผู้ต่อเติมเรื่องราวเหล่านั้นออกมาเป็นหนังหนึ่งเรื่อง แม้ว่าหนังเรื่องนี้จะเคยฉายเพียงครั้งเดียวในเทศกาลภาพยนตร์สั้นครั้งที่ 4 ของมูลนิธิหนังไทย แต่ก็ได้รับกระแสวิจารณ์ที่ดีจากผู้ชม และได้รับการคัดเลือกให้ร่วมฉายตามเทศกาลภาพยนตร์ในต่างประเทศอยู่เสมอ และนั่นคือหนังไทยนอกระบบในส่วนของหนังยาว แต่ในแง่ของหนังสั้นคงเริ่มเมื่อมูลนิธิหนังไทยจัดการประกวดภาพยนตร์สั้นครั้งที่ 1 ขึ้นในปีพ.ศ.2540 อันที่จริงก่อนหน้านี้สถาบันเกอเธ่เคยจัดการสัมนาเชิงปฏิบัติการภาพยนตร์ทดลอง ในปีพ.ศ.2534 และพ.ศ.2538 โดยเปิดโอกาสให้กลุ่มบุคคลต่าง ๆ ในวงการที่เกี่ยวข้อง มีส่วนร่วมเข้าอบรมสร้างผลงานหนังสั้นออกมา หรือโครงการมากมายที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาภาพยนตร์เข้าร่วม หรือแสดงความสามารถ เช่นงานหนังกางจอ , Core หนัง , หนังนักเรียน แต่สิ่งเหล่านั้นทั้งหมดเป็นเพียงความเคลื่อนไหวในช่วงสั้น เปิดโอกาสให้เพียงผู้คนในวงการที่เกี่ยวข้อง เช่น ศิลปิน นักเขียน คนทำโฆษณา นักดนตรี ช่างถ่ายภาพ กลุ่มละคร หรือนักเรียนหนังเท่านั้น จึงไม่ก่อผลกระทบมากนักต่อความตื่นตัวของคนทั่วไปซึ่งอยู่เพียงแค่ฐานะของผู้ชม ในขณะที่การประกวดภาพยนตร์สั้นของมูลนิธิหนังไทยเปิดกว้างมากกว่า โดยเป็นการประกวดซึ่งเปิดโอกาสให้กับคนทั่วไปหรือนักเรียนหนังนำผลงานของตนเองส่งเข้าประกวด ทั้งยังไม่จำกัดหัวข้อ และรับผลงานที่เป็นวีดีโอด้วย ซึ่งทำให้ง่ายในขั้นตอนการผลิต ไม่ต้องลงทุนมาก และมีอิสระทางความคิด การจัดการประกวดครั้งแรกในปีพ.ศ.2540 ส่งผลให้ในช่วงต้นปีต่อมาพ.ศ.2541 แดสเอนเตอร์เทนเมนท์ กลุ่มผู้สร้างละครเวที เปิดการอบรมทำหนังสั้นขึ้น โดยสอนตั้งแต่พื้นฐานภาพยนตร์ ไปจนถึงกระบวนการผลิต และในปลายปีเดียวกันนั้น คิงคองโค โปรดัคชั่นเฮ้าส์และโมเดลลิ่ง ของกานต์ หงษ์ทองก็จัดการอบรมในลักษณะนี้ด้วยเช่นกัน ในรอบปีพ.ศ.2540 จนถึงปัจจุบัน มีหน่วยงานต่าง ๆ ให้ความสนใจจัดฉายหรือประกวดหนังสั้นขึ้นมากมาย เช่น งานส่งฝันสู่ฟิล์ม โดยนิตยสารซีนีแมก , ประกวดหนังสั้น ในเทศกาลภาพยนตร์กรุงเทพ , ประกวดหัวข้อคนไทยกับสายน้ำ ในเทศกาลภาพยนตร์เอเชีย ,ประกวดหนังทดลอง ในเทศกาลหนังทดลองกรุงเทพ , งาน City on the Move , ประกวดหัวข้อ กิน ในงานกินอ่านในย่านแพร่ง , จัดฉายผลงานหนังสั้นของผู้กำกับมืออาชีพ งานกรุงเทพ 2000 เฟรม และ งานประกวดหนังตลก ซึ่งจัดโดยแชนนอลวีเอฟเอ็ม , งาน Best 2000 โดยกรมส่งเสริมการส่งออก ฯลฯ หรือแม้แต่สมาพันธ์ภาพยนตร์ ซึ่งจัดพิธีประกาศผลรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติเป็นประจำทุกปี ก็ได้เพิ่มการมอบรางวัลให้แก่นักศึกษาภาพยนตร์ขึ้นเป็นปีแรกในปีพ.ศ.2542 ซึ่งมอบรางวัลให้แก่ผลงานหนังสั้น สารคดี และอนิเมชั่นยอดเยี่ยมที่ทำไว้ตั้งแต่ปีพ.ศ.2541 และมอบรางวัลนี้อย่างต่อเนื่องในปีต่อ ๆ มา อันที่จริงงานประกวดภาพยนตร์ยอดเยี่ยม หรือตุ๊กตาทอง ซึ่งจัดโดยสมาคมผู้สื่อข่าวบันเทิงแห่งประเทศไทย ก็เคยคิดที่จะมีการให้รางวัลแก่ผลงานของนิสิต-นักศึกษา โดยได้บรรจุโครงการ และขอบข่ายการรับสมัครนี้ไว้ในสูจิบัตรของงานตั้งแต่ปีพ.ศ.2540 แต่เมื่อถึงเวลาจริง ๆ กลับไม่มีรางวัลนี้เกิดขึ้นในปีถัดมา จะเห็นได้ว่าวงการหนังสั้นไทยเริ่มกระเตื้องขึ้น เมื่อได้รับแรงกระตุ้นจากการประกวดหนั้งสั้นตั้งแต่ปีพ.ศ.2540 ของมูลนิธิหนังไทย และแม้แต่การประกวดหนังสั้นของมูลนิธิหนังไทยเองก็ตาม จากที่เคยมีผลงานที่ส่งเข้าประกวดเพียง 30 เรื่อง กลายมาเป็น 83 เรื่อง และ118 เรื่องตามลำดับในปีต่อ ๆ มา ซึ่งนอกจากในแง่ของปริมาณแล้ว คุณภาพก็เข้มข้นขึ้นตามด้วยเช่นกัน ความคืบหน้าของหนังไทยนอกระบบ จนถึงเวลานี้หนังไทยนอกระบบดูจะคึกคักมากยิ่งขึ้น อย่างเช่น ออกไซด์ แปง กำลังกำกับ เหงาคำเดียว ซึ่งเดิมทีใช้ทุนสร้างของตัวเอง ถ่ายไปบ้างแล้วตั้งแต่ช่วงกลางปีก่อน และหยุดพักกองเนื่องจากติดขัดในเรื่องทุน จนฟิล์มบางกอกตกลงร่วมทุนด้วย อีกทั้งยังได้ทุนบางส่วนจากต่างชาติ หนังเรื่องนี้จึงไม่นับเป็นหนังนอกระบบอีกต่อไป เนื่องจากได้แหล่งเงินจากค่ายหนัง ความจริงแล้วในช่วงต้นปีพ.ศ.2543 คุณอรรถพร ไทยหิรัญ ผู้กำกับเรื่องคนจรฯลฯ ก็เริ่มที่จะสร้างหนังด้วยทุนตัวเองอีกครั้ง ในชื่อเรื่องว่า ตี3:45 ซึ่งได้ถ่ายทีเซอร์ไว้แล้ว แต่พักไปเนื่องจากปัญหาส่วนตัว ส่วนโปรเจคที่กำลังจะเป็นจริงในไม่ช้านี้ คือ สุดเสน่หา หรือ Blissfully Yours ของอภิชาติพงษ์ วีระเศรษฐกุล หนังซึ่งเจ้าตัวบอกว่าต่างจาก ดอกฟ้าในมือมาร หนังยาวเรื่องแรกของเขาอย่างสิ้นเชิง ขณะนี้ สุดเสน่หาถ่ายทำไปแล้วกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ และถึงแม้ยังไม่เสร็จหนังเรื่องนี้ก็ได้รับเทียบเชิญจากเทศกาลหนังเวนิซเป็นที่เรียบร้อยแล้ว เวนิซซึ่งเป็นหนึ่งในเทศกาลหนังที่ยิ่งใหญ่อีกแห่งหนึ่งของโลก พอ ๆ กับคานส์ หรือเบอร์ลินเลยทีเดียว อีกทั้งยังเป็นเทศกาลที่รู้กันดีว่ามักจะเน้นที่หนังศิลปะ ซึ่งหนังเรื่องไหนได้เข้าร่วมประกวดหรือได้รางวัลจากเทศกาลนี้ เชื่อขนมกินได้เลยว่ามีคุณภาพจริง ผู้กำกับหนังนอกระบบคนต่อมา มล.มิ่งมงคล โสณกุล ผู้จัดการโครงการของ บริษัทไฟร์แครกเกอร์ฟิล์มและผู้อำนวยการผลิตหนังเรื่อง ดอกฟ้าในมือมาร ซึ่งขณะนี้ก็กำลังซุ่มเตรียมงานกำกับหนังเรื่องแรกของตัวเองอยู่ด้วยเช่นกัน เรื่อง คืนพระจันทร์เต็มดวง หรือ Isan Special แต่ผลงานของผู้กำกับหน้าใหม่ที่ออกสู่สายตาผู้ชมไปแล้ว คือหนังความยาว 3 ชั่วโมงซึ่งถ่ายด้วยกล้องดิจิตอลเรื่อง หลง หรือ Every Thing Will Flow ของพัลลภ ฮอหรินทร์ หนังที่ลงทุนด้วยตัวเอง ทั้งซื้อกล้อง กำกับ หาทีมงานและนักแสดง เป็นหนังปรัชญาที่พูดถึงความเปลี่ยนแปลงและความเป็นไปของชีวิตในช่วงปีสุดท้ายของพุทธศักราช 5000 สะท้อนความคิดเกี่ยวกับการค้นหาตัวตน การมีชีวิตอยู่ในสังคม และการคืนกลับสู่ธรรมชาติ ด้วยบรรยากาศของผืนป่าประเทศไทย แม้จะได้รับคำตำหนิว่าเยิ่นเย้อเกินไป แต่ก็แสดงออกถึงความกล้าและความตั้งใจในการทำงานได้เป็นอย่างดี และเมื่อไม่นานมานี้ หนังซึ่งเป็นที่กล่าวขวัญถึงในหมู่คนที่มีโอกาสได้ดู คงไม่พ้นหนังดิจิตอลเรื่อง จอมโหดมนุษย์ซีอิ๊ว หรือ The Cruelty & the Sauce Man หนังยาวเรื่องแรก ของไพสิฐ พันธุ์พฤษชาติ ผู้เชี่ยวชาญในการบันทึกเสียงให้กับหนังนอกระบบเรื่องเด่น ๆ หลายเรื่อง แม้ว่าจอมโหดมนุษย์ซีอิ๊ว จะมีความเป็นหนังเรื่อง(Feature Film) อยู่มาก แต่ก็ดูสมจริงด้วยการใช้วิธีของหนังสารคดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อตัวผู้กำกับเองเข้าไปใช้ชีวิตร่วมคลุกคลีกับนักแสดง 3 คน โดยที่ตัวเขารู้จักคุ้นเคยกับนักแสดงเพียงแค่คนเดียวในกลุ่ม กลับผสานความจริงของชีวิตและมายาของหนังไว้ได้จนยากจะแยกออก หรือไมเคิล เชาวนาศัย ศิลปิน ซึ่งเคยชนะการประกวดหนังสั้น ของมูลนิธิหนังไทย และเทศกาลภาพกรุงเทพ จากเรื่อง Bunzai Chaiyo,Episode 2 The Adventure of Iron Pussy ก็ได้กำกับหนังสั้นภาคต่อของซีรี่ส์ไอรอนพุซซี่ ผู้พิทักษ์อะโกโก้บอยเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ในผลงานที่ชื่อว่า “To be or not to be?” The Adventure of Iron Pussy 3 และแม้กระทั่งดารานักแสดงอย่างปราโมทย์ แสงศร ก็หันมาทำหนังสั้นส่งเข้าร่วมประกวดด้วยเช่นกัน ในชื่อเรื่องว่า Fish don’t Fly ผลงานหนังสั้นเรื่องแรก ที่เขากำกับ เขียนบท และถ่ายภาพเอง ส่วนหากใครมีความคิดว่าหนังที่ดีควรจะมีรางวัลการันตีจากเมืองนอก ก็คงต้องย้อนกลับไปถึงผลรางวัลของหนังนอกระบบที่ยังไม่ได้กล่าวถึงในช่วงต้นของบทความ โดยเริ่มตั้งแต่ปีพ.ศ.2539 ภาพยนตร์ความยาว 90 นาที ซึ่งอำนวยการสร้างและถ่ายภาพโดย พงศ์ธร เพชรชาติ หุ้นส่วนในบริษัทไฟร์แคร็กเกอร์ เคยได้รับรางวัล Best of the Fest จากเทศกาลหนังนานาชาติซันตาบาบาร่า ในเรื่อง The River Chao Praya หนังเมโลดราม่าที่พูดถึงความผูกพันของเด็กชายคนหนึ่งกับแม่น้ำเจ้าพระยา การเดินทางผจญภัยของเด็กนั้นในเมืองกรุง หนังเรื่องนี้เคยฉายในเมืองไทยเพียงครั้งเดียวในงาน City on the Move ปีพ.ศ.2542 หรืออย่างหนังสั้นครึ่งชั่วโมงของผู้กำกับหญิงเรื่อง แม่นาค ของ พิมผกา โตวิระ ซึ่งทำไว้ตั้งแต่โครงการหนังทดลองของเกอเธ่ในปีพ.ศ.2538 ก็เคยได้รับรางวัล Special Jury ซึ่งเป็นรางวัลรองชนะเลิศจากเทศกาลภาพยนตร์อิมเมจฟอรั่ม ที่โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ในปีพ.ศ.2541 ความสำเร็จของหนังเรื่องนี้ทำให้มีผู้สนใจต้องการดู แม่นาค ฉบับหนังทดลองเรื่องนี้อีกครั้งเป็นอย่างมาก แม้จะมีคำวิพากษ์มากมาย จากเมื่อครั้งที่เคยฉายก่อนที่เธอจะได้รับรางวัล ผู้ชมต่างโจษจันในแง่ความเงียบนิ่งซึ่งออกจะน่าเบื่อ ใช้ภาษาภาพที่ยากแก่การตีความ ต่อเมื่อมีการการันตีจากคนนอกประเทศจึงได้รับการยอมรับขึ้นมาบ้าง หรือเมื่อปีที่แล้ว หนังสั้นไทยหลาย ๆ เรื่องที่ส่งเข้าประกวดในงานของมูลนิธิหนังไทยครั้งที่ 4 ปีพ.ศ.2543 ก็ได้มีโอกาสไปอวดสายตาชาวโลกด้วยเช่นกัน เริ่มตั้งแต่เมื่อฟิล์มสีโกดัก เข้าร่วมโครงการกับมูลนิธิหนังไทย โดยมอบความไว้วางใจให้ทางมูลนิธิหนังไทย ในการคัดเลือกหนังที่เห็นว่าถ่ายภาพได้ดีที่สุด มูลนิธิหนังไทยจึงมอบหน้าที่ให้กับสุรพงษ์ พินิจค้าผู้กำกับละครซีรีส์ทางโทรทัศน์เรื่องดัง ปมไหม เป็นผู้พิจารณาคัดเลือกอีกทีหนึ่ง เป็นผลทำให้ หลวงตา หนังสั้นยอดเยี่ยมรางวัลช้างเผือก ของนักศึกษามหาวิทยาลัยรังสิตซึ่งเป็นหนังที่ใช้ภาษาภาพได้อย่างลงตัว สวยงาม สื่อความหมายได้ดี มีโอกาสเป็นตัวแทนประเทศไทยไปแข่งขันกับผู้ชนะรางวัลเดียวกันนี้ในอีกหลากหลายประเทศ อีกทั้งยังได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมฉายใน เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติประเทศสิงคโปร์ และโอเบอร์เฮาเซ่น ประเทศเยอรมัน หรืออย่างวีดีโออาร์ตเรื่อง My Story ผลงานของ ทรงพล ชาญใช้จักร บัณฑิตหนุ่มคณะศิลปกรรมศาสตร์จากรั้วจุฬา เจ้าของรางวัลรองชนะเลิศประเภทรัตน์ เปสตันยี ก็ได้รับการคัดเลือกให้ไปฉายโชว์ที่ สิงคโปร์ , เทศกาลมีเดียซิตี้ ประเทศแคนนาดา และเทศกาลภาพยนตร์สั้นโอเบอร์เฮาเซ่นประเทศเยอรมันด้วยเช่นกัน รวมถึงหนังเรื่องอื่น ๆ เช่น กาลครั้งหนึ่ง (Once Upon a Time) โดยภาณุอารี , กาล(March of Time) โดยอุรุพงศ์ รักษาสัตย์ , เรื่องส่วนตัว(Private Life) โดยพารานอยด์ทีม , ความหวัง(Hope) โดยบุญส่ง นาคภู่ , เงาของพ่อ โดยธรวิชญ์ พานิชรุทติวงศ์ ฯลฯ รวมถึงในปีนี้ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ก็ได้รับเกียรติจากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติประเทศสิงคโปร์ จัดโปรแกรมฉายหนังรวมผลงานของเขาทั้งหนังสั้นและหนังยาวที่เขาเคยสร้างมา คือเรื่อง ดอกฟ้าในมือมาร(Mysterious Object At Noon) , มาลีและเด็กชาย(Malee and the Boy) , 0016643225059 , Boys at Noon , Bullet , Kitchen and Bedroom , แม่ย่านาง(Like the Relentless Fury of the Pouning Waves) , Tirdworld และWindow ในกลางเดือนเมษายนที่จะถึงนี้ อันที่จริงการได้รับการคัดเลือกให้ร่วมฉายในเทศกาลต่างประเทศ หรือได้รับรางวัลไม่ได้หมายความว่าหนังเรื่องนั้น ๆ มีคุณค่า หากแต่ว่าหนังแต่ละเรื่องมีคุณค่าในตัวเองอยู่ก่อนแล้ว และการตัดสินการประกวดก็เป็นเพียงแค่กลุ่มคนไม่กี่คนเป็นผู้พิจารณา หากแต่คุณค่าของหนังที่แท้จริง น่าจะอยู่ที่ผลงานซึ่งสร้างสรรค์กลั่นกรองจากความคิด แม้ว่าจะไม่มีรางวัลอะไรตอบแทนกลับมาเลย หรืออาจะไม่มีแม้แต่คนพอใจในผลงานเรื่องนั้น ๆ ที่อุตส่าห์ทำออกมาอย่างตั้งใจ แต่อย่างน้อยก็ได้สร้างผลงาน หรือทำในสิ่งที่ตนเองต้องการแล้วมิใช่หรือ อันที่จริงเงินรางวัลอาจจะไม่คุ้มกับความเหนื่อยยาก หรือทุนที่ใช้จ่ายไปเสียด้วยซ้ำ แต่งานประกวดก็เป็นการเปิดโอกาสให้มีผู้เข้ามาชมผลงานหนังด้วยเช่นกัน และนั่นอาจเป็นรางวัลที่แท้จริงของคนทำหนังกับการมีใครสักคนที่ได้ชมผลงานของเขา ได้รับรู้เรื่องราว ความคิดของเขาซึ่งถ่ายทอดลงไปในหนัง สิ่งเหล่านี้อาจเป็นเหตุผลซึ่งก่อให้เกิดความตื่นตัวในหมู่ผู้สนใจ แม้กระทั่งในปีนี้เมื่อดิสคัฟเวอรี่แชนแนล ได้จัดโครงการประกวดภาพยนตร์สารคดีความยาวครึ่งชั่วโมง ก็มีผู้ให้ความสนใจร่วมโครงการเป็นอันมาก รวมถึงงานประกวดหนังสั้นของมูลนิธิหนังไทยด้วยเช่นกัน ซึ่งแม้จะมีการฉายและประกาศผลในเดือนสิงหาคมที่กำลังจะถึง แต่ก็มีผู้ให้ความสนใจถามไถ่ รวมถึงมีผู้ส่งผลงานล่วงหน้ามาแล้วด้วยบางส่วน อย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในปีที่แล้ว ๆ มา หรือเมื่อมูลนิธิหนังไทยได้จัดโครงการหนังสั้นสัญจร อันมีสาเหตุมาจากการประกวดในปีก่อน ๆ นั้น มีผลงานจากต่างจังหวัดส่งเข้ามาร่วมประกวดน้อยเหลือเกิน หนังสั้นสัญจรจึงเป็นการนำเอาหนังสั้นเรื่องเด่น ๆ จากการประกวดปีที่ผ่าน ๆ มา ไปสัญจรฉายให้กับผู้สนใจทั่วไปตามต่างจังหวัด อย่างเช่น เชียงใหม่ และนครศรีธรรมราช ก็มีผู้เข้าชมอย่างอุ่นหนาฝาคั่ง และแสดงความประสงค์ที่จะร่วมทำหนังส่งประกวดด้วย แต่ที่น่าตื่นเต้นมากกว่านั้นจากการประกวดหนังสั้นในปีที่ผ่าน ๆ มา คือการได้เห็นกลุ่มคนที่มีความคิด แนวทางคล้ายคลึงกัน ร่วมกันผลิตผลงานออกมา มากกว่าที่จะคำนึงถึงการแข่งขันและเอาชนะกันเอง บางกลุ่มไม่เคยรู้จักกันมาก่อน แต่มีความใฝ่ฝันในการทำหนังเหมือนกัน บางกลุ่มเป็นเพื่อนร่วมสถาบัน เช่น กลุ่มล-หัน , กลุ่ม Lost Fiction , กลุ่มมีดีโปรเจค ฯลฯ สิ่งเหล่านี้คือผลพลอยได้จากการประกวด ซึ่งรางวัลไม่อาจเทียบค่าได้ กับคำว่า “เพื่อน” การได้รู้จักกัน ออกแรงร่วมหัวจมท้าย สร้างสรรค์ผลงานด้วยกัน จนมาร่วมยินดีในความสำเร็จ ที่เห็นผลงานของตัวเองซึ่งเคยอยู่แต่เพียงจินตนาการ เสร็จสมบูรณ์เป็นหนังสักเรื่อง ทั้งยังมีผู้ชมได้เห็นสิ่งที่พวกเขาร่วมกันทำออกมา คุณคิดเอาเถิดว่าความรู้สึกนั้นเป็นอย่างไร ความรู้สึกของการประกวดที่มิได้หมายถึงการประชันขันแข่งอีกต่อไป ใครไม่เคยคิดจะทำ หรือไม่เคยไปดู คงจะเข้าใจความรู้สึกนั้นได้ยาก ขอขอบคุณในส่วนของข้อมูลจาก คุณนวรัตน์ รุ่งอรุณ www.eotoday.com คุณอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล www.kickthemachine.com   Tweet

สมัครสมาชิก Thai Film เพื่อรับข่าวสารข้อมูลทางอีเมล์และรับสิทธิประโยชน์ต่างๆสำหรับสมาชิก [ JOIN ] Copyright © 2004 Thai Film Foundation All Rights Reserved. Site by Redlab